Het libretto is “muziek vóór de muziek”

De methodiek vertrekt vanuit de poëtische vorm van het libretto, het expressieve versritme waarin de dichter de tekst heeft gegoten vóór de muziek er was. Dit wordt volledig uitgepuurd om de expressieve inhoud maximaal aan te voelen en te gebruiken: dit is ook waarop de componist zich heeft gebaseerd en geïnspireerd bij het componeren. Elk detail van het vers – inhoud, intenties en affecten – wordt in het poëtisch ritme van het libretto herkend, diepgaand geanalyseerd en luidop expressief-ritmisch “gedeclameerd” in de eerste fase vóór het zingen. Deze voorbereidende werkwijze spiegelt de praktijk van Goethe als theaterdirecteur in Weimar: van hem is bekend dat hij met de zangers rond de tafel zat om op de tekst te werken, vóór andere repetities begonnen.

Wanneer dit fundament volledig is geïnternaliseerd, en geleerd is hoe deze expressieve analyses zelf gemaakt en eigen gemaakt kunnen worden, verwerven zangers een autonomie die hen voor hun hele verdere carrière dient. Deze aanpak verdiept hun visie, intensiveert hun tekstbeleving en tilt hun expressiviteit substantieel op – in opera, lied, oratorium, elk repertoire.

Het tweede luik, het meest zichtbaar voor de concertganger, maar volledig coherent voortkomend vanuit het eerder gelegde fundament, is het scenische element: de acteerstijl, houdingen, bewegingen en gebaren die geboren worden uit de tekst zelf. Er wordt gewerkt met een acteerstijl die zich inspireert op 18de-eeuwse gebruiken.

Zoals een trein rijdt op twee sporen, zo resulteren deze twee sporen tezamen in een overkoepelende aanpak, een aanpak die Marie Kuijken "Expressive 18th-century Acting" heeft genoemd.

De mate waarin een bepaalde LPB-productie volledig scenisch of semi-scenisch is, varieert. Ook in vormen die traditioneel niet scenisch zijn, zoals lied en oratorium, ontstaat vanuit het innerlijk van de tekst een scenische intentie, die zich uit in blik, gelaat en in minimale maar expressieve gebaren. In onze kamermuzikale serenades – programma's met één zanger en twee instrumenten – is deze diepgaande aanpak bijzonder aanwezig. De keuze van de scènes is gefocust op momenten waarop het personage alleen op de scène is en zich innerlijk en dramatisch in een scharniermoment bevindt. In kleinere zalen kan het publiek van dichterbij meeleven met de uitdrukking van de zanger. De ervaring toont dat toehoorders bij deze programma’s diep geroerd worden.

Tot nu toe zijn vier kamermuzikale serenades gecreëerd met verschillende zangers:
Gestrandete Frauen / Donne abbandonate (mezzosopraan, Mozart/Haydn)
Deh cessate i miei tormenti (sopraan, Mozart)
Dì che per essa moro (tenor, Mozart/Gluck)
Quel ben che invan desio (bariton, Mozart/Haydn)
Deze reeks groeit met nieuwe zangers en nieuw repertoire.

Onze ambitie naar de toekomst toe

De overkoepelende aanpak van "Expressive 18th-century Acting" wordt door Marie Kuijken aan zangers overgedragen én met hen samen verder uitgediept en ontwikkeld, met de bedoeling om ook naar collega's en andere ensembles te kunnen worden verspreid.

De methodiek die Marie Kuijken ontwikkelde, vult een wezenlijk ontbrekende dimensie in de historisch geïnformeerde uitvoeringspraktijk voor zangers. Onze bedoeling is deze praktijk te verdiepen en uit te werken als een creatief en praktisch proces. Daarom plannen we, samen met geïnteresseerde en geselecteerde zangers, bijkomend onderzoek. Dit mondt uit in de creatie van specifiek geschreven materiaal, evenals audio- en videomateriaal, en in het toegankelijk maken van deze resultaten via deze website: materiaal dat collega-zangers en instrumentisten vrij kunnen raadplegen en waarover ze met ons in dialoog kunnen gaan.

Zoals de chin-off viooltechniek zich in de jaren 1970–1980 via Sigiswald Kuijken en La Petite Bande over de hele wereld verspreidde en de standaard werd voor historisch geïnformeerd strijkerspel, zo is het onze ambitie om met La Petite Bande deze vocaal-scenische dimensie bekendheid te geven in de wereld van de oude muziek. Niet alleen via onze producties, maar vooral ook via de zangers zelf die de methodiek als eigen praktijk internaliseren en uitdragen – naar collega's, naar ensembles, naar de volgende generatie.

We houden u op onze website graag op de hoogte van de verdere ontwikkelingen in deze zin.

Marie Kuijken, maart 2026
 

Tickets

Voorstelling in Asse op 11 februari 2024

Echo's over deze productie

"Een jubelstemming van weelderige witte jurken, aangevuld met plechtige pluimen van gelijke oprechtheid, die het positieve einde van het verhaal mooi onderstrepen, sluit de voorstelling af, terwijl intens en langdurig applaus en Bravo! Bravi! Brava! is gericht aan alle vertolkers, wier stemmen en expressiviteit steeds weer perfect en sterk communicerend zijn met een schoonheid van toon en expressieve beheersing. Een speciaal applaus voor de toneelregisseur, die een van Mozarts bekendste en meest onderhoudende meesterwerken met talent en uitstekende beheersing orkestreerde." 
(Moreno Fabbri, Corriere Dello Spettacolo)


"De muziek is zeer aangenaam... licht maar scherp vanaf de opening... de scène is elegant en essentieel".

"De kostuums zijn, op zijn zachtst gezegd, prachtig. Ze werden dagenlang becommentarieerd door mijn aanwezige vrienden en ingewijden uit de theaterwereld... hun commentaar: allemaal positief, voor de fijnheid van de lijnen en de details van de verschillende personages, de schittering van de prachtige gekleurde oplossingen die gaandeweg hun psychologie en gemoedstoestand onderstreepten."

"Toen kwamen de appoggiaturas en de variaties in de aria's, en kwam, verrassend, de prachtige aria van Guglielmo "Rivolgete a lui lo sguardo", nooit gespeeld!  Een echt juweeltje... De vertolker weet goed te leveren en scenisch is hij echt begaafd!"

"Van zo dichtbij waardeerde ik alle nuances, de vibraties, de ademhalingen, de onmerkbare gebaren, evenals de technische en acteervaardigheden van de vertolkers. Blijkbaar waren ze met eenvoud voorbereid en gedirigeerd, maar als ze niet allemaal op hun best waren geweest (instrumentalisten en zangers), zou men niet eens kunnen overwegen om zo'n moeilijke en complexe opera uit te voeren! Ik heb hem grondig bestudeerd: naast de eenvoudige aria's zijn het de grote ensemblestukken die een schat aan perfect op elkaar afgestemde muzikale vaardigheden vereisen. Het ontroerde me... zo erg!

(Morena Lepri, sopraan)

Zes operazangers, jonge internationale sterren met buitengewone stemmen en opmerkelijke theatrale talenten, betoverden het publiek, dat al tijdens de voorstelling met een daverend applaus terugkeerde.  

Anthony Rivera, een Franse bariton, gaf veel kleur en theatrale levendigheid aan het personage van Guilelmo. Guillem Batllori, een Catalaanse bariton, was een ironische en geestige Don Alfonso, terwijl de Italiaanse tenor Nile Senatore zijn fluwelen, expressieve stem leende aan de figuur van Ferrando, die hij met grote theatrale verve vertolkte. Bij de vrouwen viel de Franse Anais Merlin op met haar grote podiumprésence en virtuoze vocalisme in de veeleisende rol van Fiordiligi; Mayan Goldenfeld, een Israëlische sopraan, leverde een sluw en levendig dienstmeisje (Despina) met een zeer expressief gezicht, terwijl de Duitse Johanna Reithmeier een sensuele Dorabella liet horen met vocale en gestuele expressiviteit. Een cast van grote kwaliteit waarin elke zanger zorgvuldig voor zijn rol werd gekozen.


(Il Corriere di Viterbo)

In zijn huis in Ukkel staan aldus een dozijn barokke miniatuur- theaterscènes opgesteld, zorgvuldig en liefdevol ineengeknutseld en geschilderd, waarin allerhande personages bezig zijn - telkens in een ruimte van zowat één kubieke meter... Alles leeft en converseert daarin, we zitten er als het ware midden in... Dit is geen pijnlijk- nauwgezette "reconstructie" - nee, doorheen deze 'oude' vormgeving waait een krachtige fantasie, een communicatieve energie!
Overal in dit overigens eenvoudig huis barst "de barok" uit zijn voegen: alles is theater, kunstig opgesteld en aangebracht - het oog weet niet waarheen éérst te kijken. Ook de bescheiden tuin herbergt talrijke barokke sculpturen, zoals te verwachten...
Het eigenlijke schildersatelier op de bovenverdieping is relatief klein - overal staan en liggen mappen met gouaches (landschappen, personages, allegorieën, stillevens) en ontwerpen voor theaterdecors.
 
Thierry is er niet op uit om veel bezoek te ontvangen, hij lijkt graag alleen te zijn in zijn rijk. Als bezoeker ben je welkom, maar hij is geen uitbundige gids in zijn domein... Deze bescheidenheid typeert hem. 
 
Wij vroegen hem in 1993 de decors en costuums te maken voor de opera "I Disingannati" van Antonio Caldara (een karnaval-opera naar Le Misanthrope van Molière-Wenen, 1729) die we met LPB uitvoerden tijdens het Festival voor oude Muziek te Innsbruck, waarvan in die jaren Réné Jacobs de artistieke leiding had. Ik zie Thierry nog vóór mij, daar in het atelier van het Landestheater, druk bezig de kostuums te beschilderen (jawel!) in zijn zo eigen zwierige en barokke stijl. Onvergetelijk en ontzagwekkend was dat - hij was in zijn element! Wat later in die negentiger jaren beschilderde hij in ons huis in Asse een groot vensterraam: hij werkte bij momenten met twee borstels tegelijk - in elke hand één! Zo kwamen de bloemen ongelooflijk vlug uit zijn fantasievol brein tevoorschijn...
Ook bracht hij in 2001 een prachtig boek uit over "Versailles Disparu". Hij schildert hierin enerzijds talloze bekende gebouwen van dit weergaloos domein, maar anderzijds ook vele helaas verdwenen gebouwen en vergezichten die Versailles rijk was...




In het voorjaar van dit jaar 2021 vroegen wij aan Thierry Bosquet om een schilderij te maken voor het 50-jarig La Petite Bande-jubileum in 2022 - een schilderij die wij dan in een zeer kwaliteitsvolle reproductie aan ons publiek willen te koop aanbieden, om de financiële ruggensteun voor ons beoogde feestprogramma te verstevigen. Zonder enige aarzeling ging hij op onze vraag in, en méér nog: vanuit zijn affiniteit met onze muziek en wegens de bijzondere aanleiding schonk hij ons dit werk, hopend dat het orkest er wel moge bij varen...
Aansluitend op deze merkwaardige Corona-tijden suggereerden wij hem om de spreuk "Musica Medicina Dolorum" in het tafereel te verweven - wat hij aanvaardde en zeer elegant realiseerde...

1. Requiem KV 626 - Version for string quartet by Peter Lichtenthal (1780-1853) Introitus: Requiem
2. Requiem KV 626 - Version for string quartet by Peter Lichtenthal (1780-1853) Kyrie
3. Requiem KV 626 - Version for string quartet by Peter Lichtenthal (1780-1853) Dies Irae
4. Requiem KV 626 - Version for string quartet by Peter Lichtenthal (1780-1853) Tuba mirum
5. Requiem KV 626 - Version for string quartet by Peter Lichtenthal (1780-1853) Rex tremendae
6. Requiem KV 626 - Version for string quartet by Peter Lichtenthal (1780-1853) Recordare
7. Requiem KV 626 - Version for string quartet by Peter Lichtenthal (1780-1853) Confutatis
8. Requiem KV 626 - Version for string quartet by Peter Lichtenthal (1780-1853) Lacrimosa
9. Requiem KV 626 - Version for string quartet by Peter Lichtenthal (1780-1853) Domine Jesu Christe
10. Requiem KV 626 - Version for string quartet by Peter Lichtenthal (1780-1853) Hostias
11. Requiem KV 626 - Version for string quartet by Peter Lichtenthal (1780-1853) Sanctus
12. Requiem KV 626 - Version for string quartet by Peter Lichtenthal (1780-1853) Benedictus
13. Requiem KV 626 - Version for string quartet by Peter Lichtenthal (1780-1853) Agnus Dei
14. Requiem KV 626 - Version for string quartet by Peter Lichtenthal (1780-1853) Lux aeterna

https://www.challengerecords.com/products/161409370377.01

Deze opname werd gemaakt begin van Februari 2020, in het enigszins futuristische theatertje in Blaibach (Beieren - u kunt het via google meteen zien als u Blaibach intikt…), dat op initiatief van de Duitse baryton Thomas Bauer werd gebouwd in 2014. U kunt Thomas Bauer ook beluisteren op deze CD : hij werkte mee als solist en als bas in het vokaal kwartet ! 
 
Wegens de corona-crisis is deze opname tenslotte de laatste activiteit van LPB geweest van dit jaar 2020 :  alle andere projecten van 2020 werden vanaf maart één voor één afgelast, of naar later verplaatst. 
Ook nu  blijft de  toekomst van het kultuur-leven over de gehele wereld onzeker… La Petite Bande heeft plannen genoeg, het publiek zal - zodra mogelijk - weer kunnen genieten van onze optredens ! 

Mozart schreef deze drie concerti voor klavecimbel of fortepiano, met volledig orkest. Ook schreef hij ze zo dat de blaaspartijen weggelaten konden worden, en de traditionele vier strijkkwartetinstrumenten gebruikten om een kamerversie van het werk te maken. Het is duidelijk dat dit vroeg om zeer zorgvuldig koord schrijven en aandacht voor evenwicht. Ook kleur zal voor Mozart een overweging zijn geweest bij het schrijven van winden om de orkestrale textuur te verrijken.
Deze opname maakt gebruik van fortepiano met de kwartetversie, maar brengt één belangrijke verandering. Dirigent en in dit geval eerste violist Sigiswald Kuijken heeft de cello vervangen door een contrabas. Zijn argumentatie hiervoor is dat Mozart waarschijnlijk zou hebben aangenomen dat de meeste particuliere kopers van zijn gepubliceerde partituur klavecimbels bezaten en de kamerversie zouden hebben gekozen, waarbij het klavecimbel beter in balans was met de vier strijkinstrumenten. Door te kiezen voor opname met de meer robuuste fortepiano was de luidere, rijkere bas een even robuust alternatief voor de cello. Bovendien, het overschakelen naar contrabas beweegt die een octaaf lager zetten, waardoor een voller, meer orkestrale effect voor het kleine ensemble ontstaat.
De keuze is een weloverwogen, maar slimme en effectieve keuze. Het plaatst een grootschalig werk in een intieme setting voor een zeer bevredigende en boeiende voorstelling.